NE ARAMIŞTINIZ
TR
TR EN DE


Genel

GÖZETİM KIYMETİNDE SON DURUM

19/04/2024

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 2023/6 esas numaralı 2024/1 sayılı kararıyla Gözetim kıymetine yükseltmek amacıyla yapılan ek beyanlar tekrar gündeme geldi. Bu yazımda, Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu Kararıyla gelinen son durum hakkında bilgi vereceğim.

4458 sayılı Gümrük Kanunu uyarınca; ithal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli; Türkiye'ye ihraç amaçlı yapılan bir satışta, Gümrük Kanunu'nun 27 nci ve 28 inci maddelerine göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen ya da ödenecek fiyattır. GATT Kıymet Anlaşması gümrük kıymetinin tespitine ilişkin olarak 6 yöntem öngörmüş; bunlar Türk Gümrük Mevzuatına aynen yansıtılmıştır. Bu çerçevede eşyanın kıymetinin belirlenmesi için uygulanabilecek yöntemler aşağıda sıralanmıştır. Yine gümrük mevzuatı uyarınca bu yöntemler sırayla uygulanmakta, bir üst bentteki yöntem uygulanabilir durumda ise bir alt bentteki yönteme geçilemektedir. Bu durumun tek istisnası İndirgeme ve Hesaplanmış kıymet yöntemleri olup bu iki yöntem kendi arasında yer değiştirebilecektir.

• Satış bedeli yöntemi

• Aynı eşyanın satış bedeli yöntemi

• Benzer eşyanın satış bedeli yöntemi

• İndirgeme yöntemi

• Hesaplanmış kıymet yöntemi

• Son yöntem

Gözetim kıymeti düzenlemesi ise yurtiçi üreticinin olumsuz etkilenmemesi için Ticaret Bakanlığı tarafından gözetim tebliğleri ile bazı Gümrük tarife pozisyonlarının belirlenen birim fiyatların altında ithal edilebilmesi için gözetim belgesi alınması zorunluluğu getirilmiştir. Gözetim belgesi almayan/alamayan firmalar ise eşyanın birim kıymeti ile gözetim kıymeti arasındaki farkı gümrük beyannamesinin yurtdışı gider hanesine beyan ederek ithalatları tamamlamaktadır. Bazı ithalatçı firmalar yapmak zorunda oldukları bu gözetimden kaynaklı ek kıymet beyanının gümrük mevzuatı kıymet belirlenmesi yöntemlerine uygun olmadığından; beyannameye Gümrük Kanununun 211’nci maddesi uyarınca geri verme talep etmekte veya ihtirazi kayıt koymakta akabinde Gümrük Kanunu’nun 242’nci maddesi çerçevesinde itiraz yoluna başvurmakta, gümrük idaresinin itirazı reddetmesi akabinde dava açarak vergilerin iadesini almaktaydı.

Bu durumu önlemek amacıyla Ticaret Bakanlığı’nca Gümrük Kanunu’nun 211’inci maddesine 7333 sayılı Kanun (28.07.2021 t.,31551 s. R.G.) ile aşağıdaki madde eklenmiştir.

“Ancak, kanunen ödenmemesi veya tahakkuk ettirilmemesi gereken gümrük vergileri ilgili kişinin kasten yaptığı bir tahrifat veya ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması sonucunda ödenmiş veya tahakkuk ettirilmişse, bu vergilerin geri verilmesine veya kaldırılmasına ilişkin talepler kabul edilmez.”

Bu düzenleme sonrasında, ilgili hüküm dayanak gösterilerek yükümlülerin kendi beyanları ile gözetim kıymeti farkı beyan etmeleri nedeniyle ödedikleri vergileri iade talepleri reddedilmeye başlanılmıştır.

Konuyla alakalı Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun 2023/6 esas numaralı 2024/1 sayılı Kararının “Hukuki değerlendirmeler” bölümündeki dikkat çeken ifadelerine aşağıda yer verilmiştir.

• Gözetim uygulamasına ilişkin Tebliğlerde belirtilen birim kıymet eşyanın Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli değildir. 

• 4458 sayılı Kanunun 211’inci maddesinde yapılan düzenleme sonrasında tescil edilen beyannameler için gözetim kıymetini yükselterek ek beyan yapılan durumlar için tahakkuk ettirilen vergilerin iade edilmeyeceği açıktır.

• Ancak aykırılığın giderilmesine ilişkin açılan dava konusu işlemlerin 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 211. maddesine göre tesis edilmiş olmadığı, aynı Kanunun 242. Maddesi uyarınca ihtirazi kayıt konulmak suretiyle yapılan itirazın zımnen reddine ilişkin işlemlerdir.

• Beyannameye ihtirazi kayıt konulması ve daha sonra 4458 sayılı Kanunun 242. Maddesi uyarınca tahakkuka itiraz edilmesi halinde ithal edilen eşyanın gümrük kıymetinin belirlenmesinde öncelikle satış bedeli yönteminin esas alınması satış bedeli yönteminin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde sırasıyla diğer yöntemlere başvurulması gerektiği sonucuna varılmaktadır.


Söz konusu; Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 2023/6 sayılı 2024/1 sayılı kararında ise Eşyanın kıymetinin gözetim tebliğindeki kıymete eşitlenecek tutarda yurtdışı gider kalemine ihtirazi kayıtla beyanda bulunmak suretiyle artırılması nedeniyle 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 242. Maddesi uyarınca tahakkuka yapılan itirazın reddine ilişkin işlemin iptali ile vergilerin iadesi talebiyle açılan davada, ithal edilen eşyanın gümrük kıymetinin belirlenmesinde öncelikle satış bedelinin esas alınması, satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde sırasıyla diğer yöntemlere başvurulması, satış bedeli yönteminin terk edilmesine ilişkin nedenlerin somut bir şekilde ortaya konulmadığı sonucuna varılması halinde işlemde hukuka uygunluk bulunmadığına karar verildiği belirtilmiştir.

Özetle, Gümrük idaresi; Gümrük Kanunu’nun Kıymete ilişkin maddelerinde belirtilen yöntemleri uygulamak zorunda kalacaktır. Ayrıca, Gümrük idaresi; gözetim kıymetine yükseltmek amaçlı yapılan ek kıymet beyanlarına, beyannameye ihtirazi kayıt konularak Gümrük Kanunu’nun 242’nci maddesine göre yapılan itirazları; Gümrük Kanunun 211’nci maddesinde belirtilen “eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması sonucunda ödenmiş veya tahakkuk ettirilmişse, bu vergilerin geri verilmesine veya kaldırılmasına ilişkin talepler kabul edilmez.” hükmü dayanak göstererek reddedemeyecektir. Bu çerçevede yapılan itirazlarda satış bedeli yönteminin terkedilmesine ilişkin gerekçelerini somut bir şekilde ortaya koyması gerekecektir.

Sonuç itibariyle; Dava Dava Daireleri Kurulu Kararı sonrasında konunun tarafları olan firmalar ve kamu idaresi Danıştay Kararına uygun bir yol haritası belirleyecektir.

Firmalar yönüyle baktığımızda; gözetim kıymeti nedeniyle ek kıymet beyanı yapan firmalar gözetim kıymeti dolayısıyla yapılacak ek kıymet beyanları dolayısıyla ödenen vergilere ilişkin Gümrük Kanunu’nun 211’inci maddesine göre geri verme talep etmeyecek, ihtirazi kayıt koymak suretiyle gözetim kıymet farkı beyan edip Gümrük Kanunu’nun 242’nci maddesi uyarınca itiraz prosedürünü işleteceklerdir.

Dava Daireleri Kurulu Kararının diğer tarafı olan Ticaret Bakanlığı’nın ise tüm ihtirazi kayıtla yapılan ek kıymet beyanlarında satış bedeli yönteminin terk edilmesi için gerekli olan ek bilgi belge talep etmesi ve ihtiyaç duyarsa kıymet araştırmasına gidilmesi yönünde işlem yapmaları gerekeceği veya Gümrük Kanunu’nun 242’nci maddesinde de Gümrük Kanunu’nun 211’nci maddesinde olduğu gibi bir değişiklik yapabileceği değerlendirilmektedir.

Sonuç itibariyle, gözetim kıymeti uygulamaları dolayısıyla yapılacak ek kıymet beyanları dış ticaret erbabının gündemini meşgul etmeye devam edecektir.

Web sitesi kullanım deneyiminizi iyileştirmek için yasal düzenlemelere uygun çerezler (cookies) kullanıyoruz. Detaylı bilgiye Çerez Politikası’nden erişebilirsiniz.
Onaylıyorum
  
Onaylamıyorum