NE ARAMIŞTINIZ
TR
TR EN DE


Genel

BİR İDARÎ BAŞVURU YOLU OLARAK GÜMRÜK HUKUKU’NDA GERİ VERME VE KALDIRMA İŞLEMLERİ

15/05/2024

Fazla hesaplanan ya da tahsil edilen Gümrük vergilerinin geri verme ve kaldırma yoluyla iade alınması ya da kaldırılması Gümrük Kanunu’nun 211’inci ve devamı maddeleri çerçevesinde mümkün olabilmektedir. Geri verme ve kaldırma hem bir idarî başvuru yolu hem de anlaşmazlıkları sona erdiren bir çözüm yoludur. Geri verme ve kaldırmanın kapsamına İthalde alınan Damga Vergisi, Katma Değer Vergisi, ve TRT Bandrol ücreti girmektedir.

4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun Beşinci Bölümü Vergilerin Geri Verilmesi veya Kaldırılması başlığını taşımakta olup,

211/1 maddesi; “Kanunen ödenmemeleri gerektiği halde ödenmiş olduğu belirlenen gümrük vergileri geri verilir. Kanunen tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilen gümrük vergileri kaldırılır. Ancak, kanunen ödenmemesi veya tahakkuk ettirilmemesi gereken gümrük vergileri ilgili kişinin kasten yaptığı bir tahrifat veya ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması sonucunda ödenmiş veya tahakkuk ettirilmişse, bu vergilerin geri verilmesine veya kaldırılmasına ilişkin talepler kabul edilmez.”

211/2 maddesi; “ Kanunen ödenmemeleri gereken gümrük vergileri, söz konusu vergilerin yükümlüye tebliğ edilmesi ve ilgilinin üç yıl içinde Gümrük İdaresine müracaatı üzerine geri verilir veya kaldırılır” hükmünü amirdir.

Bu çerçevede, geri verme deyimi; ödenmiş olan gümrük vergilerinin tamamen veya kısmen geri ödenmesine, Kaldırma deyimi de, henüz ödenmemiş olan gümrük vergilerinin tamamen veya kısmen alınmamasına karar verilmesini ifade eder.

Yürürlükten kaldırılan Mülga 1615 sayılı Gümrük Kanunu'nun 87. maddesi ile ilgili olarak, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 02/07/1966 tarih ve E:1965/13; K:1966/6 sayılı kararında da, tahsil olunan gümrük vergilerinin anılan madde uyarınca geri verilebilmesinin, yanlışlıkla veya fuzulen tahsil olunduklarının açıkça anlaşılması koşuluyla olanaklı bulunduğu yolunda aykırı İçtihatlar bu kapsamda birleştirilmiştir,

İhtilafa konu fazla ödenen vergi yükümlünün kasten yaptığı bir tahrifat sonucunda ödenmiş ya da tahakkuk ettirilmiş değil ise, söz konusu tahakkuka karşı itiraz edilemese de, ödenmemesi gereken vergilerin geri verilmesi gerektiğini sonucuna ulaşılmasını sağlamaktadır.

Bu bakımdan 4458 sayılı Kanun'un benzer hükümler taşıyan 211. maddesinin uygulanmasında da iadesi istenen gümrük vergilerinin kanunen ödenmelerinin veya tahakkuk ettirilmelerinin gerekmediğinin açıkça herhangi bir inceleme, araştırma, ve yoruma gerek olmaksızın anlaşılabilir olması koşulunun aranması gerekmektedir.

21/01/2014 tarihli ve 28889 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Gümrük Genel Tebliği (Tahsilat İşlemleri) (Seri No: 2)'nin 30 uncu maddesinde,

"(1) Kanunen ödenmemeleri veya tahakkuk ettirilmemeleri gereken gümrük vergileri, söz konusu vergilerin yükümlüye tebliği ve ilgilinin bu tebliği izleyen üç yıl içinde gümrük idaresine Gümrük Yönetmeliğinin ek-78'inde yer alan form ile müracaatı üzerine geri verilir veya kaldırılır.

(2) Geri verme veya kaldırma talebi, Gümrük Yönetmeliğinin 500 üncü maddesindeki limitlere göre ilgili gümrük idaresi tarafından incelenir ve yetkili idare amirince imzalanarak karara bağlanır.

(3) Kontrol ve denetleme sonucunda, geri verme veya kaldırma hallerinden birinin tespiti durumunda, gümrük vergilerinin yükümlüye tebliğinden itibaren üç yıl içinde geri verme veya kaldırma işlemi doğrudan yapılır.

(4) Bir gümrük beyannamesine dayanılarak ödenmiş olan gümrük vergileri, bu beyannamenin iptal edilmesi üzerine ilgilinin, Gümrük Kanununun 46 ve 70 inci maddelerinin ikinci fıkralarında belirtilen süreler içerisinde geri verme talebinde bulunması halinde verilir.

(5) Beyannamenin tescil tarihi itibariyle, kusurlu veya ithallerine esas teşkil eden sözleşme hükümlerine aykırı olduklarından bahisle, ithalatçı tarafından kabul edilmeyen eşyaya ait ithalat vergilerinin geri verilebilmesi; buna ilişkin başvurunun bir yıllık başvuru süresi içinde yapılması, söz konusu eşyanın ilk kullanım dışında kullanılmamış olması (bir kere kullanılarak tüketilen eşya hariç) ve eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi dışına ihraç edilmesi koşullarına bağlıdır.

Hükmüne amir olup anılan Tebliğin 34 üncü maddesinde para cezalarının geri verilmesi ve kaldırılması; 35 inci maddesinde ise re'sen geri verme ve kaldırma işlemleri düzenlenmiş olup geri verme veya kaldırmaya konu edilemeyecek talepler de 38 inci maddede belirlenmiştir.

Dolayısıyla ödenmiş olan bir vergi veya cezanın, 211 inci madde hükmüne istinaden geri verilebilmesi ya da henüz tahsil edilmemiş bir vergi veya cezanın kaldırılması, söz konusu ceza veya verginin "kanunen ödenmemesi gereken" bir vergi veya ceza olmasına, yani işlemde yanlışlık yapılmış olmasına, diğer bir deyişle hatalı işlemin söz konusu olmasına ve Kanunda belirtilen süre içinde geri istenilmesine bağlıdır.

Diğer yandan, yükümlüler kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde itiraz edebilmekte olup, burada söz konusu olan ise yükümlüler hakkında tesis edilen işleme karşı Kanunla tanınmış bir Anayasal hak olan Kanunen tanınan itiraz yoluna başvurma haklarının bulunmasıdır. Geri verme ve kaldırma başvurusu neticesinde verilen karar Gümrük Kanunu anlamında bir idarî karardır. Bu yüzden Gümrük Kanunu’nun 242’inci maddesinde düzenlenen itiraz yoluna tabidir. İdarenin, geri verme kararını üç ay içerisinde uygulamazsa talep üzerine, bu sürenin bitiminden itibaren tecil faizine göre hesaplanacak iade faizini ödemesi gerekmektedir. Ancak idarenin faiz ödemesi için özel bir düzenlemeye gerek bulunmadığı; sorumluluk hukuku ilkeleri gereği hukuka aykırı olarak alınan vergi geri verilirken, yükümlülerin uğrayacakları zararı tam yargı davası yoluyla giderilebilmeleri mümkün görülmektedir.

Web sitesi kullanım deneyiminizi iyileştirmek için yasal düzenlemelere uygun çerezler (cookies) kullanıyoruz. Detaylı bilgiye Çerez Politikası’nden erişebilirsiniz.
Onaylıyorum
  
Onaylamıyorum