NE ARAMIŞTINIZ
TR
TR EN DE


Genel
İHRACATIN GELECEĞİ AR-GE’DE
26/07/2022

Hangi yöne gitmek istediğimize karar vermek için önce nerede olduğumuzu bilmemiz gerekir. Durum tespiti, artılarımız ve eksilerimizin neler olduğunu belirledikten sonra bir hedef belirler ve ona uygun adımlar atarız.

Türkiye ihracatla büyümek isteyen ve yıllardan beri buna uygun politikalar üretmeye çalışan, devlet desteklerini buna göre planlayan bir ülke. Hemen her ihracat politika belgesinde altı çizilen, özel vurgu yapılan konulardan biri Ar-Ge’ye dayalı, katma değeri yüksek malların üretimi ve ihracatı.

İhracatçılarımız rakiplerini teknolojide, tasarımda geride bırakacak ürünler ile rekabet gücünü artırabilir. Maalesef fiyat bazlı rekabet, hem yurt içinde hem de bazı ihracatçı firmalarda sık görülen bir tercih. Oysa son dönemde zaman zaman dile getirilen yüksek kur yolu ile ucuz ihracattan elde edilebilecek avantaj hem kısa sürelidir hem de geçicidir. Fiyatları aşağı çekerek satışları artırmak hem firma için, hem ülke için sayısı kırılganlık ve dezavantaj doğurur. Bu nedenle üretici firmaların mümkün olduğu kadar ürünün niteliğinde değişiklik yaparak rekabet avantajı araması gerekir. Bunu mümkün kılan uğraşlardan biri de Ar-Ge.

Geçtiğimiz günlerde Ar-Ge konusundaki mevcut durumuzu sayısallaştıran bir çalışma yayımlandı: Turkishtime dergisinin 2013’ten beri açıkladığı Ar-Ge 250 raporunun 2021 sayısı. Çalışma sadece en çok ar-ge harcaması yapan firmaları değil, ar-ge alanında yüksek lisans ve doktoralı çalışan sayılarını, kadın istihdamını, alınan patent sayılarını, tasarım tescillerini, marka sayılarını da içeriyor.

Ar-Ge harcaması kategorisinde ilk on firma Aselsan, Tusaş, Roketsan, Turkcell, Ford Otomotiv, Tusaş Motor, Havelsan, Tofaş, Arçelik ve Vestel. İlk 10 firma toplam harcamaların yarıdan fazlasını yapmış. Hepsi ülkenin önde örnek firmaları. Aselsan’ın tek başına yaptığı harcama 5,6 milyar TL. Araştırma kapsamında 25,5 milyar TL’lik harcamanın beşte birini Aselsan yapıyor. Tusaş 4,4 milyar TL ile ikinci sırada.

Yapılan Ar-Ge harcamalarında savunma firmalarının performansı dikkat çekiyor. Bu durum sadece 2021’e özgü bir durum değil, önceki yıllarda da benzer bir resim vardı. Dünya liginde de savunma firmalarının benzer bir ağırlığı var.

İlk 10’da yer alan firmalar istihdam ve kadın istihdamında da önü çekiyor. Patent sayısında Turkcell, Netaş, Tofaş, Tırsan ve BSH ile beşi oluşturuyor. Tasarım tescilinde Bursalı Tekstil, Doğanlar Mobilya, Yataş, Asaş Alüminyum ve Şişecam zirvede. Marka sayısında ilaç firmaları listenin başında: Santa Farma, Sanovel, Deva, Aselsan ve Ali Raif en çok marka tescili alan firmalar.

Turkishtime araştırması, verilerini kamu ile paylaşan firmalara ait. Firma bazlı bilgi ve özel sektörün performansını ölçmek için çok değerli bir veri seti. Ancak verileri açık olmayanlar ve yüksek öğretim bu araştırmada yer almıyor. Bu veriler ise TÜİK tarafından Ekim ayında açıklanacak.


Elimizdeki en güncel TÜİK verisi 2020 sonuçlarını içeriyor. Buna göre Türkiye’de ar-ge harcamalarının GSYH içindeki payı 1,09’a ulaştı. Bunun üçte ikisi özel sektör tarafından gerçekleştiriliyor. Örnek aldığımız, kendimizi kıyasladığımız ülkelerde bu oran bizimkinin en az iki katı.

Son yıllarda Ar-Ge’nin GSYH içindeki payında ciddi bir artış var. Her ne kadar mevcut konum yeterli değilse de; momentum ve trend olumlu.

Web sitesi kullanım deneyiminizi iyileştirmek için yasal düzenlemelere uygun çerezler (cookies) kullanıyoruz. Detaylı bilgiye Çerez Politikası’nden erişebilirsiniz.
Onaylıyorum
  
Onaylamıyorum