DIŞ TİCARETİMİZİ ETKİLEYEN 7 FAKTÖR
Yılın ilk 5 ayını geride bıraktık. Geçtiğimiz gün açıklanan Mayıs verilerine göre ihracatımız yüzde 9,3 gerileme ile 22,5 milyar dolar, ithalatımız %10,7 gerilemeyle 28,1 milyar dolar oldu.
İlk 5 ay toplamında ise geçen yıldan çok da farklı bir resim yok. Ocak-Mayıs döneminde ihracatımız binde 3 artarken ithalatımız %1,2 yükseldi.
Mayıs ayında ihracat ve ithalattaki düşüş büyük oranda Kurban Bayramı tatili nedeniyle kısıtlı iş günü sayısından kaynaklandı. Geçen yıl Mayıs ayında 20 iş günü varken bu yıl 15,5 resmi iş günü çalışıldı. Bu nedenle ihracat ve ithalattaki gerilemeyi normal karşılamak gerekir. Mayıs’ta terse çalışan bu etki, Haziran’da pozitife dönecek.
Dış ticarette bir takım olumlu ve olumsuz faktörlerin etkisindeyiz. Önem sırasına göre olmamakla birlikte bu faktörleri söyle özetleyebiliriz.
- Yurt içinde üretim maliyetlerindeki artışa rağmen döviz kurunun aynı oranda yükselmemesi nedeniyle, ihraç ettiğimiz malların birim fiyatlarında sektörlere göre değişmekle birlikte ortalama %10-12 civarında yükseliş var.
- İhracat fiyatlarındaki artış bazı sektörlerdeki satışlarımızı olumsuz etkilediği için toplam ihracat miktarında bir gerileme var. Dolayısıyla önceki yıla göre, daha az malı daha yüksek fiyattan ihraç ediyoruz.
- İthalat tarafında emtia fiyatlarındaki sert yükseliş nedeniyle, petrol türevleri, alüminyum ve bakır gibi bazı ürünlerin ve sektörlerin ithalatında önemli yükselişler görüyoruz.
- Euro/Dolar paritesi 2025’in aynı döneminin bir miktar üzerinde ve bu euro ile gerçekleştirilen ihracatın dolar karşılığının yüksek görünmesine neden oluyor.
- Ortadoğu'da yaşanan gerilim Mart ayında bölge ülkelerine ihracatımızı sert bir şekilde aşağı çekti. Nisan’da bunun tam tersi bir senaryo işledi. Mayıs’ta ise kayda değer bir değişiklik yok. Ancak yine de ilk 5 ayda Orta-Doğu’ya ihracatımızda yüzde 8,5 gerileme var.
- Emtia fiyatlarındaki artış bir tarafta ithalat faturamızı kabartırken, zamanla ihraç ettiğimiz ürünlerin fiyatlarının da yükselmesine sebep oluyor ve olmaya devam edecek.
- Ortadoğu'daki savaş ortamı, Çin’e karşı ABD’nin ve AB’nin ticaret önlemleri, Bazı sektör ve ürünlerde talebin Türkiye'ye kaymasına neden oluyor. Son açıklanan PMI verisi, ihracat sipariş endeksini üç yılın zirvesine yükseldiğini gösterdi ve bu olumlu bir işaret.
