AB Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü
Döngüsel Ekonomi Eylem Planı kapsamında, ambalaj atığının azaltılması, mevcut ambalajların geri dönüştürülebilirliği ve yeniden kullanılabilirliğinin artırılması amacıyla, 2025/40 Sayılı AB Ambalaj ve Ambalaj Atığı Tüzüğü (PPWR) genel uygulama tarihi olan 12 Ağustos 2026'da yürürlüğe girmiştir. Anılan mevzuat, AB pazarına ihraç edilecek ambalaj malzemelerinin yanında tüm diğer ürünlerin ambalajlarının uyması gereken kuralları belirlemektedir. PPWR'de yer alan bazı yükümlülüklerin uygulanması Avrupa Komisyonu tarafından hazırlanacak ikincil mevzuata veya Tüzükte belirlenen ileri tarihlere bırakılmıştır. Özellikle kimyasal içeriklere ilişkin yükümlülükler, Gıda ile temas eden ambalajlara yönelik PFAS kısıtlamaları 12 Ağustos 2026'da, bazı diğer hükümler 2028–2029 döneminde, en kapsamlı yükümlülükler ise 2030 ve sonrasında uygulanacaktır. Bu nedenle, ekonomik işletmecilerin 12 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girecek yükümlülükler ile daha sonraki tarihlerde uygulanacak hükümleri birbirinden ayırmaları önem arz etmektedir.
Türk İhracatçılarının AB Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü (PPWR) Kapsamındaki Yükümlülükleri Nelerdir?
PPWR, doğrudan "ihracatçı" kavramını tanımlamamakta; yükümlülükleri üretici (manufacturer), ithalatçı (importer), distribütör (distributor) ve diğer ekonomik işletmecilerin tedarik zincirindeki rollerine göre belirlemektedir. Bu nedenle, Türkiye'den AB'ye ihracat yapan firmaların PPWR kapsamındaki yükümlülükleri, ihracatçı olmalarından değil, PPWR uyarınca hangi ekonomik işletmeci sıfatını taşıdıklarından kaynaklanmaktadır. Türkiye'de yerleşik bir firma, ambalajı veya ambalajlı ürünü PPWR'deki manufacturer tanımını karşılayacak şekilde üretiyor veya kendi adı ya da ticari markası altında tasarlıyor veya ürettiriyorsa, PPWR kapsamında üretici (manufacturer) olarak değerlendirilebilir. Bu durumda, uygunluk değerlendirmesinin yapılması, teknik dokümantasyonun hazırlanması ve AB Uygunluk Beyanının (Declaration of Conformity – DoC) düzenlenmesine ilişkin yükümlülükler üreticiye aittir.
Buna karşılık, birçok ihracat modelinde Türkiye'deki firma yalnızca ambalaj veya ambalajlı ürün tedarikçisi konumunda bulunmakta; PPWR kapsamındaki üretici sıfatını ise ürünü kendi adı veya markası altında AB piyasasına arz eden ekonomik işletmeci taşımaktadır. Bu durumda AB'deki üretici veya ithalatçı, PPWR kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirebilmek amacıyla Türk tedarikçiden teknik bilgi ve belgeler talep edebilecektir.
Bu
kapsamda Türk firmalarından;
• Ambalajın teknik özelliklerine ilişkin
bilgiler,
• Kullanılan hammaddelere ilişkin bilgiler,
• Laboratuvar analizleri ve test sonuçları
(gerektiğinde),
• Tedarikçilerden temin edilen uygunluk beyanları ve
diğer destekleyici belgeler,
• Uygunluk değerlendirmesine esas teşkil edecek teknik
dokümantasyonda kullanılacak bilgiler,
talep edilebilecektir.
Komisyon Rehberi de, üreticinin AB Uygunluk Beyanını hazırlarken tedarikçiler tarafından sağlanan bilgi ve belgelerden yararlanacağını açıkça belirtmektedir. Dolayısıyla, Türk firmalarının yükümlülükleri tedarik zincirindeki rollerine göre değişmektedir. PPWR kapsamında üretici (manufacturer) sıfatını taşıyan Türk firmaları, uygunluk değerlendirmesi, teknik dokümantasyon ve AB Uygunluk Beyanının hazırlanmasından sorumludur. Üretici sıfatını taşımayan tedarikçi konumundaki firmalar ise, AB'deki ekonomik işletmecinin yükümlülüklerini yerine getirebilmesi için gerekli teknik bilgi ve belgeleri sağlamakla yükümlü olacaktır. Türkiye'de yerleşik ihracatçının AB'de; iştiraki, şubesi, deposu, lojistik merkezi bulunması, tek başına PPWR kapsamındaki rolünü belirlemez. Önemli olan, ambalajlı ürünü ilgili üye devlette hangi tüzel kişinin piyasaya arz ettiği ve PPWR kapsamındaki ekonomik işletmeci sıfatını kimin taşıdığıdır. Bu nedenle grup şirketlerinin kendi aralarındaki ticari yapı PPWR kapsamındaki sorumlulukları doğrudan etkileyebilir.
Türk ihracatçılar için örnek senaryolara, sıkça sorulan sorulara ve bilgilendirme dokümanlarına aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.
AB Ambalaj ve Ambalaj Atığı Mevzuatı
